Tối ưu Pareto trong kinh tế học không là 80/20

0
36

Bạn từng nghe nguyên lý Pareto 80/20 nhưng trong kinh tế học, thuật ngữ Pareto được hiểu là tối ưu Pareto (hay hiệu quả Pareto), cơ sở lý thuyết nền tảng của kinh tế học phúc lợi và kinh tế công.

Tối ưu Pareto

Về Vilfredo Pareto

Vilfredo Pareto (1843 – 1923) là nhà toán học, vật lý, xã hội học, kinh tế học, người Ý. Ngoài nguyên lý 80/20 kết quả thống kê vào xã hội học, ông có nhiều đóng góp quan trọng trong kinh tế học và được biết đến nhiều nhất với thuật ngữ “tối ưu Pareto”.

Tối ưu Pareto (Hiệu quả Pareto)

Tối ưu Pareto (Pareto optimum) hay hiệu quả Pareto (Pareto efficiency) có nghĩa tương đồng nhau, trong đó tối ưu Pareto mang đúng tính thuật ngữ chuyên ngành.

Khi các nguồn lực và sản lượng của một nền kinh tế được phân chia mà không có sự phân chia lại làm cho bất cứ ai khá lên mà cũng không làm cho ít nhất là bất cứ một người nào khác kém đi thì lúc đó là có sự hiện hữu của một tối ưu Pareto. Khái niệm này do Vilfredo Pareto đề xuất và được lấy tên ông để gọi.

Một sự phân chia lại các nguồn lợi mà làm cho ít nhất một người khá lên trong khi không làm cho bất cứ ai kém đi thì được gọi là sự cải thiện Pareto.

Nghĩa là, sự dịch chuyển thu nhập hoặc của cải từ một cá nhân này sang cá nhân khác làm tăng độ thỏa dụng hoặc sự thỏa mãn của cả người cho lẫn người nhận, là một sự cải thiện Pareto.

Tặng quà cho hội từ thiện là một ví dụ điển hình.

Bạn hiểu như thế nào về “tối ưu Pareto” và “cải thiện Pareto”?
Khi giảng viên cho thêm 1 bài tập tiếng Anh về nhà, nếu cả giảng viên và sinh viên đều hài lòng (vì muốn nâng cao khả năng ngoại ngữ) thì đó là một sự cải thiện Pareto. Mỗi một sự cải thiện Pareto sẽ tiến dần đến một mức tốt hơn, cho đến khi không thể tốt hơn nữa, trừ khi phải hy sinh lợi ích người khác, thì xuất hiện trạng thái tối ưu Pareto.

Trường hợp bạn hối lộ cảnh sát giao thông có phải là một cải thiện Pareto không?

Trong thực tế, tối ưu Pareto rất khó đạt được. Hầu hết bất cứ chính sách kinh tế nào cũng giúp cho một nhóm người kiếm được lợi trong khi gây hại cho một nhóm khác, đây là một sự hạn chế lớn.

Để khắc phục điều này, một số nhà kinh tế học đã tìm cách bổ sung tiêu chuẩn Pareto bằng những tiêu chuẩn dựa vào sự công bằng về phân phối, trong khi một số nhà kinh tế học khác đã xem xét đến việc sử dụng các kiểm định bù trừ.

Tối ưu Pareto và chuẩn mực sống

Bất cứ việc làm nào của bạn, làm cho ít nhất 1 người tốt hơn và không ai bị thiệt đi (hoặc bị thiệt nhưng có thể chấp nhận được) thì đều khuyến khích.

Ý KIẾN CỦA BẠN

Please enter your comment!
Please enter your name here