Một trong những vụ nổi tiếng nhất trong lịch sử New York là cái chết do bị đâm của một phụ nữ trẻ tên là Kitty Genovese năm 1964. Genovese bị một kẻ quá khích đuổi theo và hành hung ba lần trên phố trước khi bị hắn đâm chết. Trong suốt nửa tiếng đồng hồ diễn ra sự việc, 38 người hàng xóm của cô đứng xem từ cửa sổ nhà họ. Tuy nhiên, trong suốt thời điểm đó, không một ai trong số 38 nhân chứng gọi điện cầu cứu cảnh sát.

Ảnh: nydailynews.com
Ảnh: nydailynews.com

Vụ việc này đã gây ra vòng luẩn quẩn đổ thừa trách nhiệm lẫn nhau và sau đó, trở thành hình ảnh tượng trưng cho lối sống lạnh lùng, vị kỷ đặc trưng của lớp người thành thị. Rosemhal, người sau này là biên tập của thời báo New York Times viết trong cuốn sách kể về sự kiện này như sau:

“Không ai có thể lý giải được tại sao trong cả 38 người, không hề có một ai nhấc điện thoại gọi cảnh sát khi chứng kiến cảnh cô gái bị tấn công vì chính họ khi rơi vào trường hợp đó cũng không nói được nguyên do. Tuy nhiên có thể giả định rằng sự thờ ơ của họ là một trong số vô vàn những thay đổi của một đô thị lớn. Nó gần như là vấn đề sinh tồn tâm lý. Nếu một ai đó bị bao vây và dồn ép bởi hàng triệu người khác, để bảo vệ mình khỏi những đụng độ liên miên, cách duy nhất là cố gắng phớt lờ hết thảy mọi thứ. Thái độ dửng dưng đối với người hàng xóm và những rắc rối của người đó là một phản xạ có điều kiện trong cuộc sống ở New York hay bất kỳ thành phố lớn nào khác.”

Đây là kiểu cắt nghĩa dựa trên môi trường rất có ý nghĩa về trực giác với tất cả chúng ta. Cuộc sống tách biệt trong các thành phố lớn khiến con người ta trở nên độc ác và vô cảm. Tuy nhiên, toàn bộ câu chuyện về cô gái xấu số Genovese hóa ra lại phức tạp hơn và cũng đáng lưu tâm hơn.

Hai nhà tâm lý học của thành phố New York, Bibb Latané, ĐH Columbia và John Darley, ĐH New York, sau sự kiện trên đã thực hiện một loạt những nghiên cứu nhằm cố gắng tìm ra chân tướng của hiện tượng được họ gán cho cái tên: Lối sống bàng quan. Họ sắp xếp một hoặc hai dạng trường hợp khẩn cấp vào những tình huống khác nhau để xem những người nào sẽ đến và giúp đỡ. Thật ngạc nhiên, kết quả họ tìm ra là chỉ với một yếu tố chúng ta cũng có thể dự đoán được hành vi trợ giúp. Yếu tố đó là số lượng nhân chứng có mặt tại hiện trường xảy ra sự việc.

[…] Thật trớ trêu! Nếu bị tấn công trên một con phố vắng chỉ có một nhân chứng duy nhất, có lẽ Genovese đã có thể sống.

Theo Malcolm Gladwell, The tipping point – Điểm bùng phát, bản dịch tiếng Việt (2007), nhà xuất bản Lao Động.

Trong The Tipping point – Điểm bùng phát, Malcolm Gladwell giải thích những điều nhỏ bé có thể tạo nên khác biệt bằng 3 thành phần: Quy luật thiểu số, Yếu tố kết dính và Sức mạnh hoàn cảnh.

Chương 2 nói về quy luật 80/20: 20% số người làm hết thảy 80% công việc. 20% ấy là Người kết nối, Nhà thông thái, Người bán hàng.
Người kết nối là hình ảnh của các mối liên kết và là những người dễ bắt chuyện. Cố gắng tìm trong nhiều người bạn bè, có thể bạn sẽ tìm ra được một người ở đỉnh kim tự tháp ấy, người này sẽ là nền tảng để gắn kết bạn với nhiều người khác.
Nhà thông thái đóng vai trò quan trọng trong truyền khẩu. Họ biết nhiều điều, cụ thể bằng những con số, như thầy giáo nhưng cũng rất ham học hỏi, tò mò như học sinh. một điều nữa làm họ được yêu mến và tin tưởng là họ luôn muốn giúp đỡ người khác như công việc của chính họ.
Người bán hàng, tương tự như Nhà thông thái, họ nhanh chóng thu hút và lây nhiễm cảm xúc cho bạn ngay từ lần gặp đầu tiên.

Chương 4 nói về Sức mạnh hoàn cảnh: con người bị ảnh hưởng nhiều bởi môi trường sống hơn là gia đình và trong một nhóm không quá lớn (<150) các thành viên tương tác, liên kết với nhau rất mạnh.

Đọc xong Điểm bùng phát, có thể bạn sẽ còn muốn tìm hiểu thêm vì sao một cái ngáp lại lây lan nhanh cả lớp hay hiện tượng tự tử của HS Mỹ những năm 80 lại biến thành đại dịch.

DOWNLOAD ĐIỂM BÙNG PHÁT

Ý KIẾN CỦA BẠN

Please enter your comment!
Please enter your name here